Uluslararası bir araştırma ekibi, 18 Kasım 2026 tarihinde Earth and Planetary Science Letters dergisinde yayımlanan çalışmada, Mars yüzeyindeki sarp uçurumlara benzeyen 29 jeolojik oluşumun eski buzul kütlelerini gizlediğini açıkladı. Bu yapılar, Kızıl Gezegen'in geçmiş iklim dönemlerine ışık tutarken, gelecekteki insanlı görevler için kritik su kaynaklarına işaret edebilir.

Mars'taki buzul yamaçları nasıl tespit edildi?

Araştırmacılar, NASA'nın Mars Reconnaissance Orbiter ve Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) ExoMars Trace Gas Orbiter uydularından elde edilen verilerle Mars'ın kuzey yarımküresindeki Alba Mons yanardağı çevresindeki 738 krateri inceledi. Çift uydu görüntülerinden üç boyutlu haritalar çıkarılırken, yapıların oluşum mekanizmasını anlamak için bilgisayar modelleri kullanıldı ve İzlanda'daki benzer şekilli oluşumlarla karşılaştırma yapıldı.

Analizlere göre söz konusu 29 oluşum; kaya, toz ve döküntülerle kaplı buz kütlelerinden meydana geliyor. Üzerlerindeki bu tabakanın buzları atmosferin etkilerinden koruduğu belirtilirken, yapıların Mars'taki görece yakın bir soğuk dönemde oluşmuş olabileceği ifade ediliyor. Bazı buzul yamaçlarının eğimi 3 kilometreye kadar uzanırken, oluşumlar 209 metreye varan dik uçurumlarla son buluyor.

Keşif Mars'ın iklim geçmişi ve geleceği için ne anlama geliyor?

Bilim insanları, bu oluşumların iç yapısının ve dinamiklerinin Mars'ın geç Amazonian dönemindeki iklim evrimini yansıtabileceğini belirtiyor. Gezegenin eksen eğikliğindeki değişimlerin tarihsel süreçte sıcaklık dağılımını ve buz hareketlerini etkilediği vurgulanırken, bazı uçurumların eteklerinde krater kenarından düşen kayaların biriktiği görülüyor.

Buzun nerede bulunduğu ve ne kadar kalın bir tabakayla örtülü olduğu bilgisi, Mars'taki su kaynaklarına erişmeyi hedefleyen gelecekteki görevler açısından büyük önem taşıyor. Atmosferi bugün sıvı suyun varlığına izin vermeyecek kadar ince ve soğuk olan gezegende yüzey buzullarının yanı sıra kabuk altında da geniş buz rezervleri bulunduğu düşünülüyor. Bilim insanları bundan sonraki aşamada Alba Mons kraterlerine ilişkin daha ayrıntılı görüntüler toplamayı, gezegenin başka bölgelerinde benzer yapılar aramayı ve İzlanda'daki eşdeğer oluşumları yeniden incelemeyi planlıyor.