Türk mutfağında dolma denince akla gelen biber ve yaprak sarma dışında, Anadolu'nun farklı yörelerinde kavun, ayva, ekmek ve ciğer gibi sıra dışı malzemelerle hazırlanan 15 farklı dolma tarifi bulunuyor. Bu tarifler, Osmanlı saray mutfağından günümüzün yöresel sofralarına kadar uzanan zengin bir gastronomik mirası temsil ediyor.

Türk mutfağında hangi sıra dışı dolma tarifleri var?

Osmanlı mutfağı üzerine çalışmalarıyla tanınan Priscilla Mary Işın, BBC'ye yaptığı açıklamada Osmanlıların doldurma fikrine neredeyse takıntılı olduğunu belirtiyor. Bu gelenek bugün Bayburt'un coğrafi işaretli lor dolmasından Edirne'nin ciğer sarmasına kadar birçok tarifte yaşatılıyor. Sivas'ta salatalık dolması, taze salatalık yerine yörede "salata kurusu" olarak bilinen kurutulmuş malzemeyle hazırlanıyor. Diyarbakır kuru dolması ise kurutulmuş patlıcan ve biberle yapılıyor; harçta tescilli Karacadağ pirinci ve Karakaş ırkı koyunlardan elde edilen kuzu kıyması kullanılıyor.

Saray mutfağından gelen dolma çeşitleri nelerdir?

Kavun dolması, saray mutfağının en bilinen tariflerinden biri olarak öne çıkıyor. İçi oyulan kavun; kıyma, pirinç, badem, çam fıstığı ve kuş üzümüyle doldurulup fırında pişiriliyor. Ayva dolması ise şekerli ve pekmezli olmak üzere iki farklı yorumla hazırlanıyor. Şekerli versiyonda ayvalar pirinç ve kuş üzümüyle doldurulurken, pekmezli versiyonda içte et ve bulgur bulunuyor. Kaburga dolması da Mardin ve Diyarbakır'da coğrafi işaret tescili almış önemli bir lezzet olarak sofralarda yerini koruyor.

Ege ve Karadeniz'de dolma nasıl yapılıyor?

Ege mutfağında en sade dolma tarifi ekmek dolması olarak biliniyor. Dolmalık ekmeğin üstünden bir parça kesilip içi kıyma ve kavurmayla dolduruluyor. Karadeniz'de ise Bartın'da ispit yaprakları mısır unlu harçla, Zonguldak'ta ise karalahanadan (mancar) yapılan sarmalar salçalı sosla servis ediliyor. Manisa ve Isparta'da ebegümeci yapraklarından da sarma hazırlanıyor. Bu çeşitlilik, Türk mutfağının coğrafi ve kültürel zenginliğini sofralara taşıyor.