Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Dr. Süreyya Kitapçıoğlu, 11 Kasım 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, kısa video izleme alışkanlığının arkasındaki psikolojik süreçleri ve algoritmaların rolünü değerlendirdi. Cep telefonlarından video kaydırma alışkanlığı giderek yayılırken, kısa videolar arasında gezinirken dakikalar ve saatler tükeniyor.
Kısa videolar neden bırakılamıyor ve algoritma nasıl çalışıyor?
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Dr. Süreyya Kitapçıoğlu, sistemin buna göre dizayn edildiğini belirterek kişilerin istemsiz olarak bu sisteme maruz kaldığını ifade etti. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Dr. Süreyya Kitapçıoğlu, bir video kaydırıldığında aslında birkaç istenmeyen video ardındansa bir istenen video ile algoritmanın kullanıcıya hakim olduğunu vurguladı. Kısa videolar çoğu kişinin kaçış niyetiyle kullanması sebebiyle otomatik olarak bağımlılık yapıcı bir döngüye dönüşüyor.
Kısa video alışkanlığı çocukları ve yetişkinleri nasıl etkiliyor?
Uygulamaların beyindeki ödül sistemini anlık olarak uyarması, kullanıcıların ekran başında daha fazla vakit geçirmesine yol açıyor. Çocuklar arkadaşlarıyla oynamamaya, dışarı çıkmamaya ve sosyal aktivitelere katılmamaya başlarken akademik başarılarında da gerileme görülebiliyor. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Dr. Süreyya Kitapçıoğlu, yaş büyüdükçe okula gitmek istememe, derste dikkatin dağılması ve uyuklama gibi geri bildirimlerin görüldüğünü aktardı. Yetişkinlik döneminde ise bu alışkanlık iş hayatında aksamalara neden olarak kişinin işini kaybetmesine kadar varan ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Kısa video izleme alışkanlığı nasıl kontrol altına alınır?
Günlük hayatı ve işi etkileyen bu alışkanlığı kontrol altına almak için öncelikle bunun adını koymak ve herkesin kendine ait bir sistem belirlemesi gerekiyor. İlk olarak hangi uygulamada ne kadar vakit geçirildiğine bakılması ve bu videoların neyin yerine kullanıldığının fark edilmesi öneriliyor. Uygulamalarda geçirilen süreyi takip etmek, bildirimleri kapatmak ve bazı uygulamalara ara vermek kontrolü sağlamak için başvurulabilecek yöntemler arasında yer alıyor. Kullanım alışkanlığını değiştirmekte zorlanılan durumlarda ise uygulamayı bir süreliğine telefondan kaldırma tavsiyesi yapılıyor.
