Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, 11 Kasım 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, yağışlı havalarda artan yabani mantar tüketiminin ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabileceğini bildirdi. Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için halk arasında kullanılan geleneksel yöntemlerin hiçbir bilimsel geçerliliği bulunmadığını vurguladı.
Mantar zehirlenmesinde bilinen yanlış inanışlar nelerdir?
Prof. Dr. Hamza Bozkır, böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarların insanlar için yine de ölümcül olabileceğini ifade etti. İnsanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides gibi türleri salyangozlar ve böcekler tüketebilir çünkü bu canlıların fizyolojileri insan metabolizmasından farklıdır. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması zehirli olduğunu göstermez; bu durum mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur. Tadı güzel veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir.
Sakarya ormanlarında hangi zehirli mantar türleri bulunuyor?
Prof. Dr. Hamza Bozkır, Sakarya ormanlarında karşılaşılabilecek tehlikeli türler hakkında bilgi verdi. Amanita phalloides (evcikkıran), Türkiye’deki mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir kısmından sorumludur ve genellikle meşe ile kestane ormanlarında yetişir. Amanita muscaria (sinek mantarı), kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınır ve halüsinojenik bileşikler içerir. Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) ise ağaç kökleri çevresinde öbekler hâlinde yetişir ve yenilebilir türlerle karıştırılabilir.
Mantar zehirlenmelerinden korunmak için ne yapılmalı?
Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarların doğru şekilde sınıflandırılmasının mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve kimyasal testler gerektiren bir uzmanlık alanı olduğunu belirtti. Vatandaşların dedelerinden kalan bilgilere güvenmesinin risk oluşturduğunu ifade eden Bozkır, amatör toplayıcılıkta kesinlikle dokunma kuralının geçerli olması gerektiğini kaydetti. Yabani mantar zehirlenmelerinin karaciğer veya böbrek nakli ile ölümle sonuçlanabileceğini belirten uzman, mantar ihtiyacının güvenilir satış noktalarından karşılanmasını önerdi.
